Dako
Lando	Bangladeŝo
Regiono	Daka Regiono
Loĝantaro	25.360.000 (en la tuta urba aglomeraĵo, en 2026)
Alto	4

Dako, (bengale: ঢাকা), estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo de Bangladeŝo, en Suda Azio.

Kompreni

Dako estas la plej granda urbo laŭ loĝantaro en la historia regiono de Bengalo. Ĝi estas centro por komerco kaj kulturo, kun longa historio kiel bengala ĉefurbo. Ĝi estis nomita la Urbo de Moskeoj, pro sia islama arkitekturo, kaj eĉ la Venecio de la Oriento, pro la riverbordo fronte al la Buriganga (Malnova Gango). Ĝi ankaŭ estas konata kiel la Rikiŝa Ĉefurbo de la Mondo, ĉar pli ol 500.000 biciklaj rikiŝoj veturas sur ĝiaj vojoj. Kvankam ĝi estas priskribita kiel betonĝangalo, Dako havas respektindajn verdajn spacojn, inkluzive de multaj ĝardenoj kaj parkoj.

Moderna Dako estas bunta kaj plen-ŝtopita metropolo. Estante unu el la plej dense loĝataj lokoj sur la planedo, Dako povas esti unu el la plej frenezaj urboj en la mondo. Travivi la urbon por la unua fojo povas ŝajni neebla.

Dako estas ankaŭ la centro de la teksa industrio de Bangladeŝo, la ĉefa valut-fonto de la lando.

Historio

La 17-a-jarcenta mogola fortikaĵo Lalbagh

Dako sub brita regado en 1861

Dako estis la ĉefurbo de Bengalio dum la Mogola Imperio en la 17-a jarcento. Kiel sidejo de administrado kaj komerco en la Bengala Delto, la plej riĉa kaj plej fekunda regiono en la Imperio, ĝi fariĝis unu el la plej grandaj kaj plej prosperaj urboj en Azio. Proklamita kiel provinca ĉefurbo en 1608, Mogola Dako havis loĝantaron de unu miliono da homoj, kun bone aranĝitaj ĝardenoj, monumentoj, tomboj, fortikaĵoj, moskeoj, temploj kaj preĝejoj. La urbo estis hejmo al armenaj, persaj, grekaj, arabaj, portugalaj, francaj, nederlandaj kaj anglaj komercistoj. Ĝiaj riverbordoj iam estis kovritaj de multaj majestaj domegoj kaj la urbo estis priskribita kiel la "Venecio de la Oriento". La Distrikto Dako estis tutmonde fama pro siaj fajnaj kotonaj muslinaj ŝtofoj. La Brita Orient-hinda Kompanio transprenis la urbon en 1793.

En Brita Bengalio, Dako kaj ĝia ĝemelurbo Kalkato, forte influis la kurson de la eventoj en la Brita Raĵao. La Tut-Hindia Islama Eduka Konferenco en Dako en 1906 establis la Tut-Hindian Islaman Ligon. Post la Dispartigo de Brita Barato en 1947, Dako fariĝis la ĉefurbo de Orienta Pakistano. Kreskanta politika kaj kultura frikcio kun Okcidenta Pakistano naskis la Bangladeŝa Liberiga Milito, kiu en 1971 establis Bangladeŝon kiel sendependan landon kaj Dakon kiel ĝian nacian ĉefurbon.

Ekde la sendependeco de Bangladeŝo, Dako multe kreskis kun la inaŭguro de la ĉefurba komplekso de Louis Kahn, la apero de ŝikaj modernaj kvartaloj en Norda Dako kaj dense loĝataj satelitaj urboj. Ĝi estis la naskiĝloko de la Sud-Azia Asocio por Regiona Kunlaboro en 1985. La kresko de la bangladeŝa ekonomio alportis pli grandan komercon kaj eksterlandajn investojn. Dako daŭre alfrontas multajn defiojn. La breĉo inter riĉuloj kaj malriĉuloj plilarĝiĝas. Tridekminuta veturo per rikiŝo povas konduki vin de la neeble plenplenaj bidon-urboj proksime de Malnova Dako al la pompaj superklasaj kvartaloj de Gulshan kaj Banani, kie manĝo kostas ege multe.

Klimato

Dako situas en la plej dinamika hidrologia sistemo en la mondo, en la delto de la Gango. La tero estas proksima al marnivelo, kaj ĝi ofte estas trafita de fulm-inundoj dum la musono.

La vetero estas subtropika. Dum la musona sezono, majo-septembro, Dako estas tre varma, tre humida kaj tre pluva, kaj tagaj maksimumaj temperaturoj averaĝe estas 32 °C. Inter la varmo, humideco kaj aerpoluado, la vetero povas esti simple neeltenebla por iuj homoj dum ĉi tiu tempo de la jaro.

Dum la seka sezono, novembro-marto, la vetero estas pli seka kaj pli malvarmeta. Tagaj maksimumaj temperaturoj averaĝe estas 29 °C, kaj kelkaj pli malvarmetaj noktoj povas atingi 13 °C. Vizitantoj el pli malvarmetaj landoj eble volos viziti dum la seka sezono pro ĉi tiu kialo.

Densa nebulo kutime videblas inter novembro kaj januaro, kaj ĝi povas interrompi flugojn kaj pramajn transportojn.

Aerpoluado, kaŭzita de trafikŝtopiĝo, kaj akvopoluado, kaŭzita de industriaj rubaĵoj, estas gravaj problemoj, kiuj influas la urbon.

Skulptaĵo en la Armena Preĝejo, konstruita en 1781

Aliri

Raket-vaporŝipo en la brua river-haveno Sadarghat

Aviadile

Aviadilo en la Internacia Flughaveno Hazrat Shahjalal

Internacia Flughaveno Ŝahjalal estas La ĉefa flughaveno servanta Dakon. Ĝi havas regulajn internaciajn flugojn el Barejno, Bangkoko, Kolombo, Doho, Dubajo, Honkongo, Istanbulo, Ĝido, Karaĉio, Kuala-Lumpuro, Katmanduo, Kolkato, Kuvajto, Kunmingo Londono, Male, Mumbajo, Maskato, Nov-Delhio, Paro, Singapuro, kaj Jangono.

La nacia aviadkompanio Biman Bangladesh Airlines funkciigas flugojn al 21 urboj en Eŭropo kaj Azio.

Privataj bangladeŝaj aviad-kompanioj funkciigas regionajn flugojn ene de Sudazio kaj Sudorienta Azio. Hazrat Shahjalal estas relative moderna kaj efika flughaveno. Enmigrado povas daŭri fifame longe dum pinthoroj.

Plej multaj fremduloj bezonas vizon por eniri Bangladeŝon, kvankam iuj vojaĝantoj povas akiri vizon ĉe alveno ĉe la flughaveno por 51 usonaj dolaroj aŭ 51 eŭroj. Se vi translokiĝas de la internacia terminalo al la enlanda terminalo, atentu pri flughavenaj oficistoj ĉe la skana stacio (antaŭ la enlanda terminalo), kiuj diros al vi, ke la enlanda terminalo estas fermita, devigos vin sidiĝi, kaj poste provos ĉantaĝi subaĉetaĵojn de vi. Se tio okazas, leviĝu kaj rapide eliru tra la pordoj kaj turnu dekstren al la enlanda terminalo. Post eniro, li eble sekvos vin, sed laŭte diru al li lasi vin sola. Li retiriĝos kaj reiros al sia stacio. Enlandaj flugoj ligas kvin urbojn ene de la lando.

Trajne

Fervoja stacidomo Kamalapur en 2022

Preskaŭ ĉiuj gravaj urboj en Bangladeŝo konektiĝas kun Dako per trajno, kutime du aŭ tri fojojn tage. Ekzistas tagaj kaj noktaj trajnoj. La sola internacia konekto per trajno estas kun Kolkato, Barato, de kie la Maitree Express foriras frumatene, tri fojojn semajne.

Plej bona elekto por turisto estas rezervi ĉe la stacidomo aŭ vojaĝagentejo. Trajnoj estas popularaj, do rezervu anticipe.

Moviĝi

Bicikla rikiŝo antaŭ Curzon Hall, Universitato de Dako

Ne estas mensogo; Dako estas unu el la plej ŝtopitaj urboj en la mondo, grandparte pro tio, ke ĝi estas unu el la plej loĝataj urboj en la mondo. Dako ofte estas nomata la "Trafika Ĉefurbo de la Mondo", kaj vi povas laŭvorte pasigi "horojn" en trafiko.

Malbone evoluinta vojaro, mal-efika trafiksistemo, ne-kvalifikita trafik-polico, malbona efikeco de trafik-leĝoj, konstanta konstruado, manko de adekvataj parkumejoj kaj malbonaj vetur-kutimoj estas kelkaj el la multaj kialoj, kial Dako havas grandegajn ŝtopiĝo-problemojn.

Se vi malfacile trovas justan biletprezon kun ŝoforo inter la amaso da transportaj ebloj, provu piediri mallongan distancon al la sekva. Gravas noti, ke ne ĉiuj ŝoforoj estas malhonestaj kaj estas pli bone serĉi la fidindajn kaj doni al ili vian negocon. Se ŝoforo postulas pli da mono ĉe alveno, estas plej bone resti ĉe la interkonsentita aŭ taksita biletprezo kaj foriri. Estas ankaŭ grave certigi, ke la ŝoforo scias, kien vi iras dekomence, krom se vi mem povas direkti ilin. Kelkaj ŝoforoj eble asertas havi lokan scion, sed fine prenas pli longan itineron, do estu singarda. Krome, estas rekomendinde kunporti karton kun viaj hotelaj aŭ gastejaj informoj skribitaj sur ĝi, por ke vi facile povu trovi la vojon reen. Karto kun la efektiva adreso de via loĝejo povas fari aferojn eĉ pli simplaj.

Piediri

Iafoje, piedirado povas efektive esti la plej rapida maniero iri de punkto A al punkto B. Ĉiam certigu, ke vi iras sur la trotuaro, aŭ se tio ne haveblas, kiel eble plej foren flanke de la vojo. La vojo estas danĝera loko en Dako, kaj multaj piedirantoj ofte vundiĝas pro pasivaj ŝoforoj. Tiuj, kiuj estas timemaj al poluado aŭ havas astmon, eble bezonos porti maskon; la aerpoluado de preterpasantaj kamionoj kaj busoj, kombinita kun la bruliga varmego kaj humideco, povas esti superforta kelkfoje.

Publika transporto

Metroa stacidomo Agargaon

Busoj veturas sur la ĉefaj vojoj, sed estas terure plenplenaj kaj bruaj, havas ŝildojn nur en la bengala lingvo kiuj verŝajne ne multe utilas al turistoj. La busoj ankaŭ ofte kolizias. Ŝparu al vi kapdoloron kaj prenu rikiŝon, aŭ por longaj distancoj komfortan, klimatizitan buson aŭ trajnon.

Vidi

• La Universitato de Dako estis epicentro de la lukto de Bangladeŝo por memregado. Ĝi havas plurajn rimarkindajn koloniajn konstruaĵojn, inkluzive de la Curzon-Halo, majstroverko de eŭropa-mogola arkitekturo. La Burdwan-Domo estas hejmo de la Bangla Akademio. La kampuso ankaŭ gastigas la Shaheed Minar, la nacian monumenton dediĉitan al la Movado por la Bengala Lingvo; same kiel la tombon de la Nacia Poeto Kazi Nazrul Islam.

Minaretoj de Husaini Dalan, la sidejo de la minoritata ŝijaisma komunumo

• Gurdwara Nanak Shahi en Dako estis konstruita en 1830. Ĝi estas la plej granda sikha templo en Bangladeŝo kaj memorigas pri la vizito de Guruo Nanak, la fondinto de Sikismo, al Bengalio en la 14-a jarcento. * Ramna Green estas vasta verda areo ĉirkaŭata de serpentuma lago en Dako/Centra parto.
• Hatirjheel estas regiona modernisma transportsistemo en centra Dako kun multaj pontoj, superpasejoj kaj viaduktoj super grandega natura lago.
• Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman Novo Theatre (Daka Planetario) estas moderna planetario nomita laŭ Sheikh Mujibur Rahman, kiu troviĝas proksime al la Parlamento.

Aĉeti

Manĝi

Dako havas grandegan diversecon de manĝaĵoj por ĉiuj buĝetoj. Malnova Dako abundas je malmultekostaj bangladeŝaj manĝaĵoj, kie manĝo povas kosti ekde 50 takoj. En luksaj kvartaloj kiel Gulshan kaj Banani estas ĉinaj, hindaj, tajlandaj, vjetnamaj, grekaj kaj meksikaj restoracioj, kaj franĉizoj kiel Pizza Hut kaj KFC - ĉiuj je prezoj, kiujn la plimulto ne povas pagi. Rezervado kutime ne necesas en la plej multaj restoracioj. Multaj bufed-stilaj restoracioj en ĉi tiu areo havas menuon kun fiksa prezo de 250–400 takoj.

Lokaj dolĉaĵoj (misti/mishti) kiel "rasogollah" kaj "golap jam/pantuya/ledikeni" estas bonegaj, ĉi tiuj estas mordograndaj molaj laktokazeaj buloj trempitaj en siropo, kaj haveblas en blankaj kaj ruĝaj variaĵoj. Butikoj tra la urbo (kaj precipe proksime de Gulshan) vendas importitajn spicaĵojn el Dubajo, Eŭropo, Malajzio kaj Usono je tre alta prezo. Importita ĉokolado estas ne nur aparte multekosta - ili kutime ne en la plej bona stato, ĉar ĝi fandiĝas kaj resolidiĝas ĉiutage en la tropika varmo.

Estu singarda aĉetante manĝaĵojn de stratvendistoj, ĉar sanaj kaj higienaj normoj ne ĉiam estas bonegaj. Male al Bangkok - stratmanĝaĵo en Dako estas nur por lokanoj. Fremduloj devus resti ĉe pli grandaj, organizitaj (kaj bedaŭrinde iom multekostaj) manĝvendejoj. En organizitaj manĝvendejoj aŭ stratbudoj, restu ĉe pli popularaj vendejoj, kie estas homoj interne aŭ en vico, ĉar tio povas indiki kvaliton ĉe la lokanoj (kaj iuj vojaĝantoj) kaj plej verŝajne ili estas puraj kaj bongustaj. Malplena restoracio aŭ sola manĝĉaro (sen klientoj) devus esti evitata, ĉar ĝi estas malplena pro kialo.

Dhakaiya Biryani

Biriyani

Tradicia Dhakaiya spica plado havebla en ĉiu angulo de Malnova Dako.

Bakorkhani

Bakorkhani

Bakorkhani aŭ Bakharkhani estas tradicia bakejo havebla en ĉiu angulo de la malnova urbo.

Loĝi

Sekureco

Se vi hazarde alvenos al la Internacia Flughaveno Hazrat Shahjalal nokte, estas plej bone resti tie ĝis mateno. Kvankam la ŝancoj, ke io malbona okazu ĉe eliro, estas iom malaltaj, okazaĵoj kiel kidnapoj fare de taksiistoj estas konataj pro turistoj, kiuj provis forlasi la flughavenon en la fruaj horoj de la mateno.

Alie Dako ne estas terure nesekura, sed kiel en iu ajn grandega urbo, vi devus atenti vian ĉirkaŭaĵon kaj provi ne promeni nokte. Homoj ĝenerale estas afablaj kaj pretaj helpi. La ŝanco de problemoj estas malalta. Se vi devas esti ekstere malfrue nokte, estas plej bone ne kunporti valoraĵojn.

La plej sekura vojaĝmaniero por turisto estas lui flavan taksion. Ĉi tiujn oni povas lui por unu vojaĝo aŭ laŭtage. Nepre notu la numerplaton. Se vi sentas vin nesekura aŭ minacata de iu ajn, telefonu 999 por kontakti la krizhelpan linion.

Se vi veturas per rikiŝo, tenu viajn valizojn proksime al vi, por ke neniu povu kapti ilin.

La plej granda danĝero verŝajne venas de rapidantaj busoj kaj rikiŝoj. Restu tre atenta dum piedirado laŭ ĉefvojoj.

Foje okazas strikoj, nomataj "hartaloj". Dum ĉi tiuj tempoj, vi devus fari vian plej bonan por resti diskreta. Evitu "ĉian" specon de grandaj kunvenoj, eĉ pozitivajn, dum ĉi tiuj tempoj.

Restu sana

"Poluado", kiel en plej multaj aliaj urboj en la subkontinento, estas alta. Ne estas malofte vidi homojn kun vizaĝmaskoj. Minimume, vi devus kunporti naztukon por kovri vian buŝon kaj nazon dum rikiŝo-veturoj aŭ aparte humidaj tagoj.

Esperanto

Rimarkoj

Kreu kategorion "Regiono de Dako"