Gargano
Gargano estas itala subregiono en Provinco Foggia, de regiono Apulio.
Kompreni
[redakti]Kromnomita "la sprono de Italio", ĝi estas monta promontoro elstaranta en la Adriatikan Maron, en la norda parto de Apulio, (Provinco Foĝjo), kie la vivo kunekzistas kun la sovaĝa beleco de la naturo, kaj vilaĝoj rakontas antikvajn historiojn.
Famaj estas ĝiaj strandoj (Vieste, Peschici), la Umbra Arbaro, marbordaj lagoj (Lesina kaj Varano), kaj historiaj lokoj kiel Monto Sant'Angelo.
Historio
[redakti]
La Gargano estis loĝata jam de paleolitika homo (multaj estas la kavernoj, inter kiuj la plej grava estas, (en Rignano Garganico), la Kaverno Paglicci, pro la diverseco de ĝiaj arkeologiaj tavoloj kiuj diras pri la kondiĉoj de prahistoria homo, (trovaĵoj de flaŭro kaj faŭno, kaj la plej malnovaj pentraĵoj iam malkovritaj en kavernoj de Italio).
En antaŭromia epoko la Gargano estis loĝata de la Daŭnoj; multajn iliajn steleojn estis eltrovitaj.
La daŭna civilizo, estis karakterizita per riĉaj religia kaj arta kulturo, sed post la alveno de la grekoj, la tradicia kulturo estis anstataŭigita per la greka.
Gargano eniris en la romia influosfero en la dua duono de la 4-a jarcento a.K., kiam, en la lukto kontraŭ la Samnitoj, la daŭnaj urboj subtenis Romon. Dum la romia periodo, estis aparte grava la urbo Siponto, pro kultura kaj ekonomia disvolviĝo (parte pro mara komerco kaj ĝia pozicio kiel ponto inter la Okcidento kaj la Oriento).
Klimato
[redakti]
La klimato de Gargano estas tipe mediteranea, karakterizita per pluvokvanto vintre kaj printempe, kaj sekeco somere. La temperaturoj estas mildaj: neniu ĉiumonata averaĝo falas sub 0°C., kvankam vintre, la plej altaj pintoj povas iĝi neĝokovritaj.
La teritorio de Gargano estas mirinda tutjare, sed ĉefe printempe kaj aŭtune.
Ĝi ja estas ideala por marborda turismo somere, sed ankaŭ por ekskursoj kaj kulturaj vizitoj printempe kaj aŭtune; ankaŭ vintre ĝi estas interesa kun Monto Kalvo kovrita de neĝo.
Oni rekomendas ĝui Garganon printempe, serĉante sovaĝajn orkideojn kaj multajn aliajn naturajn allogaĵojn. Ankaŭ ne maltrafu la Paskon en Gargano, kun ĝiaj multaj historiaj resurscenigoj de la pasintaj jarcentoj.
Eniri
[redakti]Aŭtovojo A14, elirejo Poggio Imperiale-Lesina, poste prenu la ŝtat-strato.
Aviadile
[redakti]Atingi Garganon per aviadilo signifas alveni al la flughaveno de Bari. Alternative, vi povas elekti la flughavenon de Napolo aŭ Peskaro. Ĉiukaze, de ĉi tiuj flughavenoj, vi povas iri al Gargano per buso aŭ luante aŭton.
Trajne
[redakti]La ĉefaj fervojaj stacidomoj estas Foggia kaj San Severo. Ambaŭ estas bone konektitaj al diversaj lokoj per buso kaj lokaj trajnoj.
Buse
[redakti]De Bari Flughaveno ekzistas la Puglia Air Bus-servo kiu sekvas ĉi tiun itineron: de Bari Flughaveno ĝis Macchia di Monte Sant'Angelo, ĝis Mattinata, Vieste Litoranea, Rodi Garganico.
Moviĝi
[redakti]Perpiede
[redakti]Publika transporto
[redakti]Aŭte
[redakti]Urboj
[redakti]- Mattinata - urbo de orkideoj kaj olivoleo, konata pro siaj strandoj de malgrandaj blankaj kaj koloraj ŝtonetoj. Ĝi havas mirindajn naturajn padojn, taŭgaj por piedekskursoj kaj biciklado.
- Monte Sant'Angelo - en la koro de la Nacia Parko Gargano, ĝi estas la plej alta loĝata centro en la tuta Apulio.
- Peschici - fama pro siaj grandegaj sablaj strandoj taŭgaj por infanoj. La plej ĉarma parto de Peschici estas sendube ĝia historia centro, labirinto de mallarĝaj stratoj atendantaj esti esploritaj.
Blankaj dometoj, metiistaj butikoj, spektaklaj marvidoj kaj budoj vendantaj tradiciajn lokajn produktojn: jen Peschici! Ne maltrafu viziton al la Kastelo kaj la Muzeo pri Torturo.
- Rodi Garganico - Urbeto situanta ĉe la maro kun kilometroj da sabla strando kaj vastaĵoj de citrusarbaretoj, inkluzive de PGI-atestitaj oranĝoj kaj citronoj.
Rodi Garganico estas unu el la plej bone ekipitaj kaj strategiaj havenoj por atingi la insulojn Tremiti.
- San Giovanni Rotondo
- Vico del Gargano
- Vieste - Ĝi estas la ĉefurbo de turismo en Apulio kun pli ol 2 milionoj da turistoj jare.
- Manfredonia - ĝi estas unu el la plej viglaj urboj en la Gargano, fama pro siaj kluboj, multaj restoracioj kaj nokta vivo. La nomo devenas de reĝo Manfredi, kiu fondis ĝin je kelkaj paŝoj de la nun forlasita Siponto, la antikva romia urbo. Manfredonia estas la plej loĝata municipo en la Gargano.
Vidi
[redakti]
En Gargano estas 2 el la 4 UNESCO-ejoj en Apulio:
- Umbra Arbaro - La Umbra Arbaro povas havi temperaturojn ĝis 7 gradojn pli malaltajn ol la marbordo, kaj oferas freŝecon dum varmaj someraj tagoj.
- Sanktejo de San Michele Arcangelo - en la vilaĝo Monte Sant'Angelo. La baziliko estas la plej grava preĝejo de Gargano.
Aliaj vidindaĵoj:
- Pizzomunno - Unu el la plej belaj kaj elvokivaj lokoj en Apulio. Pizzomunno, kiu en la loka dialekto signifas "pinto de la mondo", estas blanka kalkŝtona monolito proksimume 25 metrojn alta. Ĝi povus ankaŭ esti difinita kiel la "fino de la mondo" pro la beleco de ĉi tiu soleca loko, favora por ĝia klimato, la arbarkovritaj montoj, la maro, same kiel la grandiozaj donacoj de la naturo.
- La lagoj Lesina kaj Varano estas la plej grandaj lagoj en Suda Italio, famaj pro la produktado de ostroj kaj aliaj specoj de musloj.
- La Gargano famas pri impona diverseco de faŭno kaj flaŭro (pensu nur pri la 87 varioj de spontaneaj orkideoj, kiuj floras de marto ĝis aprilo).
- La Insuloj Tremiti - Inter la aferoj por fari kaj vidi en la Gargano oni ne povas maltrafi viziton al la Insuloj.
Fari
[redakti]
La Gargano famas pri ĝiaj variaj strandoj, sablaj, ŝtonetaj, aŭ blank-fajnaj, do kapablaj kontentigi ĉiun tipon de turisto.
- Spiaggialunga - Longa mara areo de la Golfo Santa Maria di Merlino en Vieste. La monteta parto enhavas turisman vilaĝon kun apartamentoj kaj tendaroj, kaj alian ĉirkaŭita de olivarboj, kun infana areo; eblas ventosurfadi kaj estas diversaj komercaj kaj gastronomiaj ejoj, kaj trinkejoj.
- La marbordo de Mattinata ĝis Vieste estas unu el la plej sovaĝaj kaj plej belaj en la mondo.
Eblas viziti ĝin surtere por atingi, interalie, la golfon de Mattinatella, la golfon de Vignanotica, la golfon de Porto Greco, la golfon de San Felice kun ĝia fama Arko, kaj multajn aliajn.
- Nepre faru ankaŭ boat-ekskurson por malkovri ĉi tiun belegan marbordon, plenan de mar-kavernoj, idiliaj golfetoj kaj klif-insuloj (faraljonoj).
Boatekskursoj ekiras de majo ĝis septembro.
La plej noviga kaj plej fascina maniero viziti ĉi tiun sovaĝan marbordon estas per travidebla kanuo, kiu permesas al vi plene mergi vin en netuŝitan naturon.
La sperto estas havebla de majo ĝis septembro.
Antaŭmendo estas necesa, sed amuziĝo estas garantiita.
- En la Nacia Parko Gargano estas pli ol 500 km da ekskurso-vojoj, kiujn oni povas esplori piede, per montbiciklo, elektra biciklo aŭ rajdante.
- Oni povas organizi tutan biciklan ferion sekvante la GAG (Rondiro de Gargano).
- Fiŝkaptado per trabuko - La trabuko estas mankonstruita ligna fiŝkapta maŝino uzata en la pasinteco.
Estas pli ol tridek trabukoj en Gargano, el kiuj kelkaj ankoraŭ funkcias. Unika sperto, taŭga por kaj plenkreskuloj kaj infanoj, estas sendube supreniri sur trabuko kaj partopreni fiŝkaptadon.
La fiŝkapta tekniko konsistas el kaptado, per larĝaj retoj, de la fiŝofluoj moviĝantaj laŭlonge de la marbordo. La trabukoj troviĝas kie la maro estas sufiĉe profunda (almenaŭ 6 metroj), kaj estas konstruitaj sur rokaj pintoj.
La reto estas mallevita en la akvon per kompleksa sistemo kaj, simile, rapide tirita supren por repreni sian kaptaĵon. Almenaŭ du viroj estas komisiitaj pri la malfacila tasko funkciigi la vinĉojn, kiuj manovras la gigantan reton.
La trabuko estas administrata almenaŭ de kvar fiŝkaptistoj, kiuj dividas la taskojn de observado de la fiŝoj kaj manovrado.
Manĝi
[redakti]La kuirarto de Gargano ofertas riĉajn kaj bongustajn pladojn, tamen simplajn kaj aŭtentajn. Pano estas ŝlosila ingredienco en multaj pladoj, precipe en la formo de brusketta (rostita pano), superverŝita per olivoleo, kaj riĉigita per tomatoj, cepo kaj origano. Antaŭmanĝoj estas inspiritaj de la maro: inter la specialaĵoj estas "fragagghjamme", faritaj el malgrandaj krudaj fiŝoj.
Legomoj, lerte preparitaj, formas la bazon por delikataj supoj. Pano estas la stelulo de supoj kun pankotto (pansupo), spicita per oleo kaj akompanata de sovaĝaj verdaĵoj kaj legomoj, kiel rukolo kaj terpomoj. Angila supo kun cikorio kaj "sinn'pe" (speco de fenkolo). Ankaŭ bongustaj estas la supo de sovaĝa cikorio, spicita per faba pureo, kaj la minestra maritata, supo farita kun eskarolo, cikorio kaj celerio kuiritaj en vianda buljono. Ankaŭ tiella, legombazita plado farita kun terpomoj spicitaj per pekorino (ŝafa fromaĝo), kaj paneroj, estas populara.
Simplaj sed bongustaj antaŭmanĝoj alportas la kolorojn kaj aromojn de mediteranea tradicio al la tablo. Bongustaj manfaritaj pastopladoj inkluzivas cecatelli, kovritajn per freŝaj tomatoj, aŭ strascinate, variaĵo de orecchiette, spicitaj per fenkolo, terpomoj kaj rukolo. Fusilli, tagliolini kaj laganelle ankaŭ estas bonegaj. Antaŭmanĝoj bazitaj sur guŝoj ankaŭ estas bongustaj, kiel la ĉiam populara pasta e fagioli (pasto kaj fazeoloj), aŭ pasta e ceci (pasto kaj kikeroj).
Inter la tipaj duaj pladoj de la regiono Gargano estas ankaŭ pli fortaj pladoj kiel kolbasoj, Kapokollo (kol-salamo), soppressata (premita kolbaso), kaj torcinelli. Tradiciaj paskaj pladoj inkluzivas "beneditte", faritajn kun malmole kuiritaj ovoj, salamo, fromaĝo kaj tranĉitaj oranĝoj, kaj "kardonĉelli", kun ŝafido kaj ovoj. Fine, nepraĵo sur ĉiu tablo estas la bongusta olivoleo produktita de lokaj olivkultivistoj. Ankaŭ la Taralloj estas tipaj en Gargano.
Trinki
[redakti]La regiono Gargano, karakterizita per rimarkinda mediteranea biodiverseco, estas nesolveble ligita al vitoj, kvankam vinkultivado en Gargano reprezentas nur niĉon inter la agrikulturaj agadoj de la regiono. En pasintaj jaroj, ĉi tiuj vitoj reprezentis gravan ekonomian rimedon: la plej ŝatata el la Garganaj vinoj estis Moskato, servata ĉe la tabloj de la Burbonoj. Inter la vinbervarietatoj, la tiel nomataj "Vinoj de Viko" (la ruĝaj vinoj "Macchiateli", "d'Aneli", "Mastrociani" kaj "Pampanone"; la blankaj vinoj "Nardobello") estas rimarkindaj, same kiel la vinoj "Monte Sant'Angelo" (la ruĝa "Neretto", unu el la plej malnovaj kaj sendube indiĝenaj).
