| |||
| 250px|noframe|Stokholmo | |||
| Ĉefurbo | Stokholmo | ||
| Areo | 449 964 km² | ||
| Loĝantaro | 9 113 257 | ||
| Monunuo | sveda krono (SEK) | ||
| Elektro | 230V/50Hz | ||
| Tel. antaŭkodo | 46 | ||
| Horzono | UTC+1 | ||
Svedio, aŭ Svedujo, estas lando en Skandinavio.
Kompreni
[redakti]Svedio estas la plej granda el la skandinavaj landoj. Ĝi limas Norvegion kaj Finnlandon, kaj estas konektita al Danio per la Öresund-ponto. Ĝia loĝantaro estas proksimume 9 milionoj.
Kvankam ĝi estis modera milita potenco en la pasinteco (17-a jarcento), Svedio ne partoprenis en iuj militoj en la lastaj du jarcentoj. Longe evitante konfliktojn kaj militajn aliancojn (inkluzive de ambaŭ Mondmilitoj), la lando estas tre paca. Svedio estas konstitucia monarkio, sed la reĝo (nuntempe Carl XVI Gustaf) ne havas plenuman povon. La lando havas longan kristanan-protestantan-luteran tradicion, sed nuntempe malmultaj homoj efektive vizitas preĝejon. Svedio havas grandan nombron da enmigrintoj.
Svedio havas kapitalisman sistemon interplektitan kun sociala ŝtato. Ĉi tiun altan nivelon de bonfarto estis malfacile konservi, precipe post la ekonomia malkresko de la 1990-aj jaroj. Svedio aliĝis al la Eŭropa Unio en 1995, sed decidis per referendumo en 2003 ne aliĝi al la eŭropa valuto, la eŭro. La registaron dominis dum la plej granda parto de la 20-a jarcento la Socialdemokratoj, kiuj komencis fine de la 19-a jarcento kiel laborista movado kaj nun estas miksaĵo de socialistoj kaj socialliberaluloj.
Svedio gastigas la ĉiujarajn Nobel-premiajn ceremoniojn
Svedio estas tradicie dividita en 25 provincojn, kiuj proksimume respondas al la 21 administraj distriktoj, la "län". Ĉi tiuj provincoj estas poste grupigitaj en 3 historiajn regionojn, Svealand, Götaland kaj Norrland.
Regionoj
[redakti]Ĉi tie estas divido, utila por la vojaĝanto kiu volas iri al Svedio, kaj proksimume sekvas la nunan dividon en distriktojn, grupigitajn en kelkajn makro-areojn kun karakterizaĵoj, lingvaj kaj kulturaj.

| Norrland El la tri historiaj regionoj de Svedio, Norrland estas la plej granda sed ankaŭ la malplej loĝata. Ĝi kovras la tutan nordan Svedion (ĉirkaŭ du trionoj de la tuta areo) kaj estas karakterizita per vastaj arbarkovritaj ebenaĵoj punktitaj de lagoj kaj riveroj. Montaraj sistemoj estas okcidente laŭlonge de la limo kun Norvegio. Gravaj centroj estas Sundsvall, Umeå kaj Luleå. Ĝi konsistas el la graflandoj Norrbotten, Västerbotten, Västernorrland, Jämtland kaj Gävleborg. |
| Svealand Svealand estas la centra-suda regiono. Ĝi inkluzivas Stokholmon, kiu estas ne nur la ĉefurbo sed ankaŭ la ĉefurbo de samnoma distrikto, Upsalon kun ĝia historia kaj fascina distrikto, kaj la provincon Dalarna, kie ĉiujare okazas Vasaloppet. Ĉi tiu regiono ankaŭ inkluzivas kelkajn tre gravajn distriktojn kiel Örebro (proksimume korespondanta al la antikva provinco Nericia), Sodermanlando, Värmlando kaj Västmanlando. |
| Norda Götaland Suda Svedio estas la plej loĝata kaj industriigita parto de la lando. Ĉi tie vi trovos ĉion de mezepokaj urboj ĝis la plej bonaj amuzparkoj de Svedio. Krom Skanio, kiu estas aparta regiono, Norda Götaland konsistas el la provincoj de Blekinge, Kronoberg (ofte administre ligita kun Jönköping), Kalmar kun ĉefurbo en la tre grava urbo Kalmar, Halland, Västra Götaland kun siaj grandegaj lagoj, Östergötland. La plej grandaj urboj ĉi tie estas sendube Gotenburgo. |
| Skanio (Skåne) Skanio estas "kultura insulo" en la sveda pejzaĝo. Ĉi tie, la kulturo, lingvo, tradicioj, kaj eĉ la arkitekturo estas multe pli proksimaj al Centra Eŭropo, kaj precipe al Danio, al kiu la regiono apartenis dum jarcentoj, ol al la resto de Svedio. |
| Gotland La mita patrujo de la gotoj, ĝermana tribo kiu dominis Italion dum la romiaj-barbaraj regnoj, Gotlando estis sendependa nacio dum tre longa tempo kaj konservas multajn unikajn karakterizaĵojn, malfacile identigeblajn kun la tipaj trajtoj de duoninsula Svedio. Ĝi estas fama pro siaj multaj antikvaj konstruaĵoj, precipe mezepokaj fortikaĵoj kaj preĝejoj. Ĉiujare, tutsemajna mezepoka festivalo okazas ĉi tie, plena de interesaj agadoj por kaj plenkreskuloj kaj infanoj. |
Komuniki
[redakti]La sveda estas la oficiala lingvo, sed la vasta plimulto de la loĝantaro (eĉ pli maljunaj) parolas la anglan flue. Krome, almenaŭ unu dua fremda lingvo estas kutime instruata en lernejoj, ofte la franca, la hispana, aŭ la germana. Ekzistas ankaŭ agnoskitaj kaj protektataj malplimultoj, kiel la finnoj de Svedio (kiuj, krom la sveda, ofte ankaŭ parolas la finnan) kaj la sameoj. Svedoj kutime ŝatas, se turisto parolas la svedan, sed ĉe la unua signo de hezito, ili verŝajne respondos angle, sen eĉ demandi, ĉu vi volas, aŭ povas, uzi ĉi tiun lingvon (kio, cetere, estas sendube obstaklo por iu, kiu volas lerni la svedan).
Kulturo kaj Tradicioj
[redakti]Karakterizoj de la sveda kulturo estas la longa demokratia tradicio de la lando (kaj, due, la longa periodo de sinsekvaj socialdemokrataj registaroj tra la dudeka jarcento), la influo de la protestanta etiko, kaj la severa klimato de la lando.
Unua karakterizaĵo de la svedoj, nun stereotipo, estas ke ili "amas" vicumi. Vastigante (kaj transcendante) la kliŝon, ĝenerale ekzistas forta respekto por reguloj kaj sociaj konvencioj, certe kiel rezulto de la protestanta etiko sed ankaŭ de la malalta loĝdenso (ekster la grandaj urboj, en malgrandaj vilaĝoj ĉiuj konas ĉiujn aliajn, tiel kreante fortan senton de socia kontrolo) kaj la longa sperto de la lando kiel unuiĝinta kaj demokratia lando. Svedoj eĉ vicumas por busoj, kaj kiam ajn ili estas en vico, ili konservas taŭgan distancon de tiuj antaŭ ili. La ĝenerala sento de respekto al la reguloj devenas de (kaj eble, longtempe, estas ankaŭ la kaŭzo de) forta sento de egaleco: se mi ne respektas la vicon, tio signifas, ke mi pensas, ke mi estas supera al aliaj (en la senco, ke mia tempo estas pli grava ol ilia), kaj en la sveda kulturo tio estas nepensebla.
Ĉi tiu lasta "instinkto" por egaleco (kiu tamen lastatempe ŝajnas iĝi pli limigita al formalaĵoj) estas ofta tra Skandinavio kaj eĉ havas nomon: "Leĝo de Jante" (svede: "Jantelagen", dane kaj norvege: "Janteloven") estas serio de preskriboj identigitaj de la dana satiristo Aksel Sandemose en 1933. Ĝi esence deklaras, ke neniu estas super iu ajn alia, kaj ĉefe, ke neniu rajtas "pensi", ke ili estas super aliaj, des malpli ŝajni pensi tiel. Kiel menciite, la limoj de ĉi tiu kolektiva sento estas sufiĉe malklaraj nuntempe (riĉaj kaj arogantaj svedoj certe ekzistas), sed ĝi restas utila por kompreni multajn el la strangajxoj de svedoj kaj iliaj najbaroj: se vi tenas la pordon por virino aŭ ofertas pagi por la vespermanĝo, atendu ricevi maldecan rigardon anstataŭ pozitivan reagon. En la skandinava pensmaniero, vi implicite asertas, ke virinoj ne estas sufiĉe fortaj aŭ sendependaj por malfermi sian propran pordon kaj ke vi estas pli riĉa ol via kunmanĝanto, kaj tio malobservas la leĝon de Jante. Aliflanke, svedoj certe scias kiel doni krediton kie ĝi estas meritata, sed eĉ ĉi tie, ia protestanta etiko povas esti perceptita: se svedo volas esprimi sian admiron por unu el viaj kapabloj, li diros al vi, ke vi estas "duktig", kio signifas "bona" sed etimologie kaŝas konotacion de produktiveco (ielsence, ĝi ankaŭ agnoskas la penon malantaŭ la rezulto, kvazaŭ la merito por la rezulto estus nesolveble ligita al la merito por la peno; alivorte, oni faris bonan laboron ne tiom pro lerteco, sed pro kioma engaĝiĝo en la laboro).
Ligita al la preskaŭ obseda respekto por la persona spaco de aliaj estas la sveda rezervo, kiu sendube havas sian ĉefan fonton en la malalta loĝdenso. Krom en grandaj urboj (kaj en areoj vizitataj de turistoj aŭ junuloj), paroli al fremdulo estas vidata kiel preskaŭ malĝentila, eĉ se temas pri peti direktojn, kaj vi rimarkos tion en la okuloj de la persono, al kiu vi parolas: en la vasta plimulto de kazoj, vi estos forsendita per kelkaj vortoj (ĝentile kaj en perfekta angla, kompreneble) kaj poste lasita al viaj propraj rimedoj. Eĉ kiam ili konas sian interparolanton, svedoj elstaras je "babiletoj" kaj estos malpli komfortaj diskutante pli sentemajn aŭ personajn aferojn.
Ĉi tiuj du strangaj aspektoj de la sveda psikologio fakte havas aliajn konsekvencojn: ekzistas ĝeneraligita sento de respekto por persona spaco kaj individua libereco, kaj tio signifas, ke la grupoj protektataj per la tielnomata "politika korekteco" povas ĝui multe pli altajn nivelojn de socia integriĝo ol en la resto de la mondo. Ĉu temas pri virinaj rajtoj, samseksemaj rajtoj, aŭ enmigrintaj rajtoj, Svedio firme estas inter la mondaj gvidantoj rilate al egaleco, kaj ĝenerale, la publika esprimo de seksismaj, homofobaj aŭ rasismaj vidpunktoj estas rigardata tre negative. Kiel en ĉiu alia tre integrita kulturo, tio neeviteble kondukas al alta nombro da sociaj tabuoj, ĝis la punkto de vera moralismo.
Fundamenta adjektivo (eĉ pli ol la leĝo de Jante, al kiu ĝi estas proksime ligita) estas lagom, kiu proksimume tradukiĝas kiel "sufiĉa" aŭ "ne tro multe, ne tro malmulte" (tre sugestia paraetimologio sugestas, ke ĝi estas la kuntiriĝo de laget om, originanta de la vikinga epoko: kiam glaso da mielakvo estis dividita kun la tuta tablo, ĉiu devis moderigi sian porcion por ke ĉiuj povu trinki) kaj estas reflektita tra la sveda publika kaj socia vivo, de deklaroj de politikistoj ĝis arkitekturo ĝis (ankoraŭ hodiaŭ) la uzo de la servoplado ĉe vespermanĝoj (neniu svedo iam prenus la lastan köttbulle sen unue certigi, ke la aliaj estas plenaj).
La leganto povas rekoni en tio kelkajn karakterizaĵojn de la angla kulturo: la koncepton de malgranda urbo, kie privateco kaj socia kontrolo kunekzistas, sed ankaŭ la ĉeeston de matura demokratio, kiu garantias vastan gamon da rajtoj al multaj sociaj grupoj. Eĉ la klimato havas fortajn anglajn nuancojn. Ne surprize, kiel la britoj, ankaŭ en Svedio oni foje aŭdas la reston de Eŭropo nomata "La Kontinento" kiel kontrasto al Svedio, elstarigante kulturajn, ekonomiajn kaj politikajn diferencojn.
Flankenlasante sociajn normojn, difina trajto de Svedio certe estas ĝia amo al la naturo: laŭ la Sveda Konstitucio, ĉiu rajtas aliri la naturon, eĉ se ĝi estas sur privata posedaĵo. Eble pro la severa vetero, kiu limigas la gamon da disponeblaj libertempaj agadoj, svedoj amas ĉiajn subĉielajn aktivecojn kaj ne estas timigitaj de kelkaj nuboj: komuna diraĵo inter Svedio kaj Norvegio instruas, ke "ne ekzistas malbona vetero, nur malbonaj vestaĵoj" (en la sveda, "det finns inget dåligt väder, bara dåliga kläder" - parafraze, la vetero estas malbona nur se oni ne havas la ĝustajn vestaĵojn por ĝi). Promenoj en la arbaro kaj montoj estas popularaj (krome, kompreneble, skiado kaj diversaj vintraj sportoj: Svedio havas la trian plej altan nombron da olimpikaj medaloj en glacihokeo, kaj famaj Mondpokalaj skiistoj Anja Persson kaj Ingemar Stenmark estas svedoj). La kulturo de la subĉiela vivo speguliĝas en feriaj kutimoj: multaj svedaj familioj havas "someran domon" (sommarhus), kutime apud la maro aŭ sur la bordo de lago, kie ili retiriĝas tuj kiam la vetero komencas varmiĝi. Estas nekontesteble, ke la kultura identeco de Svedio radikas en amo al la subĉiela vivo kaj nekredebla unueco en ĝiaj festadoj de ferioj: la ĉefa ekzemplo de tio estas la celebrado de Somermeza Festo, festata unuforme en la tuta Svedio.
Svedio kaj ĝiaj najbaroj
[redakti]Svedio havas gloran pasintecon kiel milita potenco en la Balta Maro, potenco kiu defiis Rusion kaj plurfoje atingis signifajn venkojn. Tamen, ĝia historia rivaleco ĉiam estis kun Danio: Svedio kaj Danio alterne dum jarcentoj kontrolis la teritoriojn de unu la alian, precipe Norvegion, ĝis Norvegio deklaris sendependecon per referendumo komence de la dudeka jarcento. Hodiaŭ, la tri landoj ĝenerale estas pli ol amikoj. La norvega ekonomia ekprospero, tamen, kaŭzita de la eltrovo de petrolo, renversis la potenc-ekvilibron en la regiono kaj kreis iom da frotado (same kiel evidentan malobservon, en la okuloj de svedoj kaj danoj, de la "Jantelagen"). En la okuloj de la svedoj aparte, ĝis antaŭ nelonge, norvegoj estis apenaŭ pli ol fiŝkaptistoj kaj relative malmultekostaj laboristoj, dum nun estas la norvegoj, kiuj iras butikumi en Svedio pro la pli malaltaj prezoj, dum la svedoj serĉas laboron trans la limo por profiti de la pli altaj salajroj. La rivaleco kun la danoj estas pli facile etikedita kiel ŝerco, ĉar malfacilas precize indiki nunajn kaŭzojn (t.e., krom malnovaj militaj malvenkoj, devenantaj de jarcentoj). Tamen, en Danio, norvegaj turistoj povas esti miskomprenitaj kiel svedoj kaj tial mistraktataj, sed ilia sinteno rapide ŝanĝiĝas post kiam ilia vera nacieco estas malkovrita. Kiel ĉiam, ĝi multe dependas de la individuo, kaj ĝenerale, la "oficiala" etoso estas de amikeco kaj kunlaboro.
Estas ankaŭ interese rimarki, ke la tri skandinavaj lingvoj estas tiel similaj, ke iuj lingvistoj sugestis klasifiki ilin kiel dialektojn de la sama lingvo. Ŝercoj ofte estas faritaj en la tri landoj surbaze de la fakto, ke - kun ilia ofte interkovranta vortprovizo - la tri lingvoj plejparte diferencas laŭ prononco (svedoj kaj norvegoj diras, ke por paroli la danan, oni simple devas meti terpomon en la buŝon, dum danoj diras, ke la sveda estas la dana parolata de drinkulo, kaj svedo simple bezonas kanti por paroli la norvegan). Ĉar la dana estas la plej diversa el la tri lingvoj, la stereotipo asertas, ke danoj ne povas distingi la svedan de la norvega. Ĉiukaze, la tri estas reciproke kompreneblaj.
La sveda regiono Skåne (Skåne), aparte, estas forte influita de la dana kulturo: unue kaj ĉefe, la lingvo, kiu konservas multajn el la sonoj de la dana lingvo kaj evitas la kantan fleksion tipan por preskaŭ ĉiuj aliaj regionoj de Svedio. La arkitekturo ankaŭ forte similas al la dana, germana kaj angla arkitekturo ĝenerale (dum en la resto de Svedio la tipa konstruaĵo estas ruĝe pentrita ligna domo kun blankaj anguloj, en Skåne la trabkrada konstruaĵo superregas). Skåne estis la lasta provinco de la nuna Svedio aneksita per la Traktato de Roskilde en 1658 inter Svedio kaj Danio, post kiam ĉi-lasta dominis la regionon dum jarcentoj, donante al ĝi certan gradon da prospero kaj sendependeco; Sub la sveda regado, aparte severaj "svedigaj" politikoj estis efektivigitaj, enstampante nostalgion por Danio en la kolektivan imagon de Skanio. Iafoje ŝerce, iafoje pro politika konvinko, naskiĝtagaj kantoj en Skanio finiĝas per nur du "huraoj" anstataŭ tri kiel en la resto de Svedio, sekvante la tradicion, ke la tria "hurao" estas dediĉita al la reĝo. Ekzistas ankaŭ (sendanĝera) separisma movado, kiu celas reunuigi Skanion kun Danio, sed kiu plejparte limiĝas al renkontiĝo ĉe la regiona limo unufoje jare, armitaj per sarkiloj, por simbole fosi sulkon por "apartigi" sin de la resto de Svedio.
Urboj
[redakti]
- Stokholmo - La ĉefurbo estas sendube nepra turisma celloko: konstruita inter la punkto kie la lago Mälaren fluas en la Baltan Maron kaj la plej interna parto de mirinda insularo, ĝi ofertas multajn allogaĵojn por turistoj. Ĝi estas facile esplorata piede kaj, se la vetero estas bona, ĝi valoras la penon; la malpli centrajn allogaĵojn oni tamen povas atingi per publika transporto aŭ biciklo. Ne maltrafu promenadon tra la Malnova Urbo (Gamla Stan), preterpasante la Reĝan Palacon kaj eble atestante la ŝanĝon de la gvardio. Ekzistas multaj muzeoj, inkluzive de la Vasa-Muzeo (dediĉita al militŝipo, kiu sinkis en 1628 baldaŭ post sia lanĉo; la muzeo, kie ĝi troviĝas, ankaŭ ofertas interesajn informojn pri la vivo - surmare kaj surtere - de la tempo), la Stadshuset (la urbodomo de Stokholmo, kie ĉiujare okazas la vespermanĝo de la Nobel-premio; aliro estas nur per gvidataj rondiroj), la Fotografiska (fotografa muzeo, kiu malfermiĝis antaŭ kelkaj jaroj; estas bela vido de la insularo de la tegmenta drinkejo), kaj la Arme-Muzeo (la muzeo de la Svedaj Armitaj Fortoj, ŝanco, interalie, lerni kelkajn bazajn faktojn pri la sveda historio). Ne maltrafu la vidon de la klifo, sur kiu staras la loĝdoma (kaj tradicie bohema) kvartalo Södermalm: estas promenejo, kiu etendiĝas laŭlonge de bona parto, izolita de trafiko kaj ĉirkaŭita de verdaĵoj, de kiu vi povas ĝui unu el la plej bonaj vidoj de Stokholmo.
- Gotenburgo - La dua plej granda urbo de Svedio, ĉe la okcidenta marbordo. Ĝi havas grandan havenon.
- Malmö - Ĝi estas la ĉefurbo de Skanio, en la sudo de la lando. Admiru la modernan arkitekturon kaj kulturajn apartecojn de ĉi tiu urbo, forte influita de ĝia proksimeco al Danio kaj ĝia ĉefurbo Kopenhago.
- Borås - Tre malmoderna centro, proksime al Gotenburgo.
- Helsingborg - Norde de Malmö kaj tre proksime al Danio.
- Karlstad - Universitata urbo, duonvoje inter Oslo kaj Stokholmo.
- Linköping - La kvina plej granda urbo de Svedio, ĝi estas ankaŭ grava universitata centro.
- Luleå - Industria urbo en Norrland, havas teknikan universitaton.
- Lund - Malnova universitata urbo, tre proksime al Malmö - La "Sveda Oksfordo".
- Örebro - Malmoderna urbocentro, duonvoje inter Stokholmo kaj Oslo.
- Umeå - Universitata urbo en Norrland.
- Kiruna - La plej norda urbo en la lando en Laplando.
- Upsalo - Ne malproksime de Stokholmo, ĝi estas la plej malnova kaj plej prestiĝa universitata urbo kune kun Lund.
- Kalmar - Antikva mezepoka urbo kaj hodiaŭ grava industria kaj kultura centro. Kalmar estas la distrikta sidejo kaj unu el la plej gravaj urboj en suda Svedio. En la 14-a jarcento, ĝi estis la ĉefurbo de la unuiĝintaj regnoj Danio, Norvegio kaj Svedio dum la periodo konata kiel la Kalmara Unio.
- Visby - Antikva urbo kaj Monda Heredaĵo de UNESKO.
Aliaj cellokoj
[redakti]- Åre - La plej granda vintrasporta centro de Svedio kun 44 skitelferoj.
- Gotlando - La plej granda insulo de la lando, Gotlando situas en la Balta Maro. Ĝia ĉefa urbo, Visby, estas Monda Heredaĵo.
- Kebnekaise - La plej alta monto de Svedio meze de grandioza pejzaĝo. Proksime estas la Nacia Parko Abisko.
- Naciaj Parkoj de Svedio
Eniri
[redakti]Ekde la 25-a de marto 2001 en la lando validas la Traktato de Schengen. Tiel forfalas la limkontroloj ene de la Eŭropa Unio kaj civitanoj de la unio por vojaĝo al Svedio bezonas nur personan legitimilon, nek pasporton nek vizon.
Eniri aŭte
[redakti]Stirpermesilo eldonita en iu ajn eŭropa lando estas valida.
La Sveda Trafika Kodo deklaras:
- Mallarĝaj lumoj estas devigaj, eĉ dumtage.
- Sekurzonoj devas esti portataj en ambaŭ antaŭaj kaj malantaŭaj sidlokoj de la veturilo.
- La maksimuma permesita alkoholnivelo en la sango estas 0.02%/l. Veturado super ĉi tiu limo rezultigos monpunojn kaj/aŭ malliberigon, same kiel suspendon de la permesilo.
- Infanseĝoj estas devigaj por infanoj sub sep jaroj.
- La rapideclimo estas:
- En la urbo, 50 km/h (aŭ malpli depende de la ŝildoj)
- Ekster la urbo, 90 km/h (aŭ malpli depende de la ŝildoj)
- Sur la aŭtovojo, 110 km/h (povas varii depende de la ŝildoj). Pagvojoj estas maloftaj.
Rapidfotiloj estas bluaj kaj grizaj fostoj, kiuj estas sufiĉe videblaj dumtage, iom similaj al trafiklumoj, kaj ilia ĉeesto estas raportita "en la sekvaj n kilometroj". Ili ofte troviĝas proksime de piedirantaj transirejoj, precipe en antaŭurbaj kaj antaŭurbaj areoj: en tiaj kazoj, la rapidlimo estas signife reduktita, ofte ĝis 50 km/h. Ĉe piedirantaj transirejoj ekster la historiaj urbocentroj, ofte estas bolardoj kaj len-mallarĝigoj limitaj per fostoj kaj trotuarbordo, devigante la veturilojn iomete zigzagi (kaj tiel redukti rapidon).
Atentu sovaĝajn bestojn: kolizio kun alko povas esti mortiga, ĉar ĝi havas tre longajn krurojn, kaj kiam trafita, ĝia masiva korpo finas sur la antaŭa glaco, ofte mortigante la pasaĝerojn de la veturilo tuj. Pro tio, vi vidos multajn svedajn aŭtojn kun eksteraj bufroj faritaj el ŝtalaj stangoj (ofte kun aldonaj altaj lumiloj por pli bone lumigi kamparajn vojojn sen stratlanternoj), kiuj pli sekure sorbas koliziojn de grandaj bestoj. Se vi planas multe veturi sur kamparaj vojoj, estas konsilinde lui aŭton ekipitan per ili. Boacoj kaj apro ankaŭ estas oftaj bestoj, kiuj ofte transiras la vojon.

En la regionoj de Svealand kaj Götaland, la diversaj urboj estas atingeblaj tre rapide. En Norrland, tamen, la distancoj inter urboj pligrandiĝas, do la veturtempoj povas esti tre longaj. Krom se vi vere ĝuas veturi, estas plej bone preni la trajnon aŭ aviadilon por atingi la centrojn de Norrland. Ankaŭ memoru, ke veturi sur glacio kaj neĝo postulas praktikon, singardemon kaj ofte paciencon (la sveda stirpermesila ekzameno inkluzivas simulitan veturadon sur glacio). Kvankam posedo de eŭropa stirpermesilo ĝenerale permesas al vi veturi aŭton en Svedio, tio ne aŭtomate igas vin "kapabla" regi la efikojn de la sveda vintro sur la vojoj. La trafikataj vojoj en suda Svedio kaj la urbocentroj estas ĝenerale konservitaj en bonega stato eĉ vintre, sed alta grado da singardemo ankoraŭ necesas. Ĉiam kontrolu la tipon de pneŭoj, per kiuj via aŭto estas ekipita: krom la "vintraj pneŭoj" ankaŭ oftaj en Italio (la tiel nomataj "neĝaj pneŭoj", kiuj havas profundajn kanelojn kaj lamenojn, kiuj plibonigas la tenon sur neĝo, glacio kaj malsekaj surfacoj), knotitaj pneŭoj, ekipitaj per malgrandaj metalaj stangoj, kiuj plibonigas la tenon sur glacio, estas tre oftaj. Bonvolu noti, ke knotitaj pneŭoj estas malpermesitaj en iuj urbaj areoj. Atentu la ŝildojn anoncantajn ĉi tiun malpermeson enirante urbojn kaj vilaĝojn.
Per ŝipo
[redakti]Eniri avie
[redakti]Gravaj Flughavenoj
[redakti]- Stokholma Arlanda : Gravaj aviadkompanioj flugas tien (SAS, AirFrance, ktp.). Ĝi situas proksime de Stokholmo kaj estas facile atingebla per la rekta trajno "Arlanda Express" en ĉirkaŭ 30 minutoj, aŭ per buso en ĉirkaŭ 40 minutoj. Regionaj trajnoj (pendeltåg) el Stokholmo kaj proksimaj urboj (Upsalo, Gävle, Märsta) kaj longdistancaj trajnoj (fjärrtåg) ankaŭ haltas ĉe la flughavena stacio. Ĉi tiuj faras pli da haltoj ol la rekta trajno sed emas kosti malpli. Se vi elektas regionajn trajnojn por atingi aŭ forlasi la flughavenon, estas krompago kompare kun la norma bileto: kelkaj kompanioj jam inkluzivas ĉi tion en la prezo (tiukaze ĝi estas klare indikita sur la bileto), kaj se tio ne estas la kazo, vi povas pagi ĉe la stacidoma turnkruco sen pliaj punoj.
- Göteborg Landvetter: Servas plurajn gravajn aviadkompaniojn (SAS, AirFrance, ktp.) kaj estas konektita al la urbocentro per buso (20 minutoj).
- Copenhagen Kastrup: Dana, servata de multaj aviadkompanioj (SAS, AirFrance, ktp.). Ĝi situas sur insulo inter Kopenhago kaj Malmö kaj estas ideala por vojaĝi al suda Svedio. Ekzistas fervoja konekto al ambaŭ urboj.
Aliaj Flughavenoj
[redakti]- Stokholma-Skavsta : Malaltkostaj foriroj, situantaj ĉirkaŭ 100 km de Stokholmo, proksime al la urbo Nyköping
- Urba Flughaveno de Goteborg: Kelkaj malaltkostaj aviadkompanioj flugas de ĉi tie (ekz. Ryanair), ĝi situas proksime al la urbo kaj estas konektita per buso.
- Malmö-Sturup: Malaltkostaj enlandaj kaj internaciaj foriroj. Interalie, Ryanair kaj Wizz Air flugas ĉi tien.
Plej multaj flughavenoj estas atingeblaj per busoj de Flygbussarna - Flughavenaj busoj je prezo inter 70 kaj 100 SEK