El Vikivojaĝo
Tero > Eŭrazio > Eŭropo > Itala duoninsulo > Italio > Torino

Torino

Salti al navigilo Salti al serĉilo
Torino
Torino
Torino - Piazza Castello - Palazzo Reale 2.jpg
Lando Italio
Regiono Piemonto
Loĝantaro 867 620 (2020)
Alto 239m

Torino (samnoma en Esperanto kaj en la itala) estas urbo en Piemonto en norda Italio.

Kompreni[redakti]

Torino kuŝas ĉe la rivero Pado, ne malproksime de la Okcidentaj Alpoj naskantaj ĝin. Ĝi estas la dua plej granda urbo en Norditalio, post Milano.

Historio[redakti]

En la areo loĝis dum la 1-a jarmilo a.K. popolo nomata Taŭrinoj. Tie Julio Cezaro fondis en 58 a.K. fortikaĵon nomatan Julia Taurinorum, kies nomo poste ŝanĝiĝis al Augusta Taurinorum.

Post la falo de la Romia Imperio, Torino iĝis ĉefurbo de lombarda duklando. Konkerita de Karolo la Granda, Torino restis sub la postaj imperiestroj, sed reakiris sufiĉan aŭtonomecon en la 10-a jarcento, kiam ĝi iĝis ĉefurbo de nova markio. En 1046 Odono, grafo de Savojo, edziĝis al la markizino de Torino kaj tiel komenciĝis aparta rilato inter Torino kaj Savojo.

Kvankam dum mallonga tempo Torino estis sendependa komununumo, plej longe ĝi estis parto de la graflando de Savojo, poste duklando de Savojo, kaj ĝia ĉefurbo ekde 1563. En 1720 la duklando de Savojo, akirinta Ĝenovon kaj Sardinion, akiris la novan nomon de Reĝlando de Sardinio, la ĉefurbo tamen restis Torino. Kaj Torino estis ankaŭ la unua ĉefurbo de la ĵus naskiĝinta Reĝlando de Italio, de 1861 al 1865.

Dum la 20-a jarcento Torino prosperis pro la granda kvanto de fabrikoj, kaj dum ĉirkaŭ 100 jaroj la loĝantaro kreskis de malpli ol 173mil (1861) al pli ol miliono (1168000 en 1971). Poste, la industrioj iĝis malpli prosperaj kaj la loĝantaro malkreskis (868mil en 2020).

Klimato[redakti]

La klimato de Torino estas la klimato de la Pada Ebenaĵo. La montoj protektas ĝin de la plej malvarmaj ventoj sed ankaŭ, sude, de la mildiganta efiko de la maro.

Laŭ Köppen ĝi estas jam subtropika klimato (tamen kun vintra neĝo), sed ne estas mediteranea klimato, ĉefe pro la someraj pluvoj.

Vintroj estas malvarmetaj: kutime la temperaturo falas almenaŭ nokte sub nulon, sed nur kelkajn gradoj, kaj tage ĝi ankoraŭ restas ĉirkaŭ la nulo aŭ iomete super ĝi. Ili estas tamen sekaj kaj sunplenaj; pluvas aŭ neĝas nur 4-5 tagojn ĉiun monaton.

Someroj estas varmaj sed ne varmegaj. Nur dum 10-20 tagoj la maksimuma temperaturo superas 30°C. Pluvoj estas plej abundaj de aprilo al junio (po 9-10 pluvtagoj), sed ankaŭ en la postaj monatoj pluvas pli ofte ol vintre.

Monato Jan Feb Mar Apr Maj Jun Jul Aŭg Sep Oct Nov Dec Jaro
Avĝ alta temperaturo °C 3,7 6,9 11,8 16,4 21,0 25,3 27,8 26,6 22,8 16,1 9,3 4,9 16,1
Avĝ malalta temperaturo °C -1,9 0,1 4,1 8,1 12,2 16,1 18,4 17,7 14,5 9,2 3,8 -0,2 8,5
Precipitaĵoj mm 35 37 55 99 105 86 58 58 67 83 74 47 804
Fonto: ENEA

Aliri[redakti]

Aliri aviadile[redakti]

La loka flughaveno estas 18km norde de la urbo, apud la urbeto Caselle Torinese, kaj pro tio ĝia kutima nomo estas Torino-Caselle. La oficiala nomo estas Internacia Flughaveno Sandro Pertini kaj la kodo IATA estas TRN. Oficiala retpaĝo: www.aeroportoditorino.it (havebla en la itala kaj en la angla)

Ordinare estas flugoj inter Torino kaj pluraj urboj en Italio; estas ankaŭ flugoj al/de kelkaj urboj en Eŭropo (ekzemple Amsterdamo, Barcelono, Frankfurto, Londono, Tirano).

Oni povas ankaŭ uzi la flughaveno Milano-Malpensa (retpaĝo www.milanomalpensa-airport.com, itale, angle kaj ĉine), kiu ne estas tro malproksima kaj estas kunligata kun la tuta mondo. Eblas veturi al/de Torino per rektaj busoj (la vojaĝo daŭras ĉirkaŭ 2 horojn) aŭ trajne kun korespondo en Milano aŭ en Busto Arsizio kaj Rho (vojaĝdaŭro: kutime inter 2h15 kaj 3h30).

Aliri trajne[redakti]

Aliri buse[redakti]

Aliri aŭte[redakti]

Aliri bicikle[redakti]

Torino estas sur la eŭropa bicikla vojo Eŭrovelo 8 "Mediteranea Vojo", de Hispanio al Grekio (priskribo havebla france, angle kaj germane; ankaŭ detale pri la Piemonto, itale kaj angle). La biciklistoj venantaj de suda Francio (Nico) devas dum streko preni la trajnon.

Transportiĝi[redakti]

Transportiĝi perpiede[redakti]

Publika transporto[redakti]

Transportiĝi aŭte[redakti]

Vidi[redakti]

Mapo de Torino

Fari[redakti]

Aĉeti[redakti]

Vendejaroj[redakti]

Manĝi[redakti]

Trinki[redakti]

Loĝi[redakti]

Kampadejoj[redakti]

Hosteloj[redakti]

Hoteloj[redakti]

Sekureco[redakti]

Esperanto[redakti]

Torino gastigos la Universalan Kongreson de Esperanto en 2023.


Lokaj esperantistoj[redakti]

Konsulejoj[redakti]

Viziti plu[redakti]

Rimarkoj[redakti]


skizo
Ĉi tiu artikolo estas ankoraŭ skizo kaj bezonas vian atenton.
Ĝi jam enhavas skizon sed ne multan plian enhavon. Kuraĝu kaj plibonigu ĝin.