Gronlando
Ĉefurbo	Nuuk (Godthab)
Areo	2 166 086 km²
Loĝantaro	56 376
Horzono	UTC +0 ĝis UTC −4

Pejzaĝo en Gronlando

Gronlando (gronlande Kalaallit Nunaat, dane Grønland) estas vastega insulo en mondoparto Nordameriko, kun areo de pli ol 2 milionoj da km², kaj de Danio dependa teritorio kun alta nivelo de aŭtonomeco.

Ĝi estas la dek-tria plej granda lando en la mondo (en miksa listo de sendependaj kaj dependaj landoj, sen Antarkto).

Iom pli ol 80% de ĝia surfaco estas kovrita de ĉiamdaŭra glacio.

Subregionoj

Suda Gronlando Suda Gronlando inkluzivas la urbojn Narsaq, Qaqortoq, Nanortalik, kaj Narsarsuaq. Ĝi estas la sola regiono kie agrikulturo, kvankam limigita, kaj brutbredado eblas. La marbordo estas kruda kun multaj fjordoj idealaj por boatesplorado. Somere, temperaturoj ofte atingas 18°C ​​(64°F), rekordon por Gronlando.

Okcidenta Gronlando La okcidenta regiono ĝuas la privilegion preteratenti senglacian maron eĉ vintre. La ĉefurbo de Gronlando, Nuuk, situas ĉi tie. La ceteraj urboj estas priskribitaj sube:

Orienta Gronlando La orienta regiono, limanta la Atlantikan Oceanon, inkluzivas du marbordajn vilaĝojn, Tasiilaq kaj Ittoqqortoormiit, plus trian nomitan Kulusuk, situanta sur insulo apud la marbordo. Kulusuk havas flughavenon kun rektaj flugoj al Islando. Turistoj povas alveni kaj reveni en la sama tago.

Norda Gronlando La orienta duono de la norda regiono estas nomumita nacia parko, la plej granda en la mondo. Qaanaaq estas la plej norda loĝata centro, nur 1.300 km de la Norda Poluso. La golfo Disko , multe pli sude, estas populara celloko por turistoj, allogitaj de la spektaklo de flosantaj glacimontoj.

Urboj

• Nuuk (dane Godthåb), la ĉefurbo kaj plej granda urbo (18mil loĝ.), ĉe la okcidenta marbordo
• Kangerlussuaq (dane Søndre Strømfjord), en okcidenta Gronlando, kun grava internacia flughaveno
• Ittoqqortoormiit (dane Scoresbysund), en orienta Gronlando, ĉe fjordo longa 160 km
• Qaanaaq (ankaŭ Thule), unu el la loĝataj lokoj plej nordaj en la mondo, kun usona flugbazo
• Sisimiut (dane Holsteinsborg), en sudokcidenta Gronlando, la dua plej granda urbo, kun haveno libera je glacio ankaŭ vintre
• Qaqortoq (dane Julianehåb), en suda Gronlando, fondita en 1775 kaj taŭga por ekskursoj al pluraj ĉarmaj naturlokoj
• Maniitsoq (dane Sukkertoppen), urbeto en insulo ĉe la okcidenta marbordo, refondita en la nuna loko en 1782

Aliaj cellokoj

• Upernavik, granda ĉemara rokaro kun abundo da birdoj
• Uummannaq, tre taŭgo loko por la observado de balenoj
• Ilulissat (aŭ Ililissat; dane Jakobshavn): fama pro sia mirinda glaciofjordo, rekonita de Unesko.

Kompreni

Historio

Laŭ la Islandaj Sagaoj, Eriko la Ruĝa elektis la nomon "Gronlando" por allogi setlantojn el Islando. Fakte, Gronlando havas multe pli da glacikovraĵo (ĉirkaŭ 84% de sia surfacareo) ol Islando, sed la sudaj marbordoj, kie la vikingoj setlis, estas verdaj somere, kaj verŝajne estis pli verdaj dum la Mezepoka Varma Periodo.

Klimato

Kvankam la tuta Gronlando estas konata pro sia malvarmeco, malsamaj partoj de Gronlando havas signife malsamajn temperaturojn. Ekzemple, partoj de Suda Gronlando en la pasinteco atingis 30 °C; dume, temperaturoj en la alta centra altebenaĵo kaj malproksima nordo de Gronlando povas atingi eĉ −66 °C.

Marbordaj regionoj en la norda duono de Gronlando spertas vintrajn temperaturojn similajn al aŭ iomete pli varmajn ol la Kanada Arkipelago, kun averaĝaj januara temperaturoj de −30 °C ĝis −25 °C. La marbordaj regionoj en la suda parto de la insulo estas pli influitaj de malferma oceana akvo kaj de ofta trairo de ciklonoj, kiuj ambaŭ helpas malhelpi la temperaturon tie esti tiel malalta kiel en la nordo. Rezulte de ĉi tiuj influoj, la averaĝa temperaturo en ĉi tiuj areoj en januaro estas konsiderinde pli alta.

La interna glacitavolo evitas multon el la influo de varmotransigo de la oceano aŭ de ciklonoj, kaj ĝia alteco ankaŭ agas por doni al ĝi pli malvarman klimaton, ĉar temperaturoj emas malpliiĝi kun alteco. Neĝkovraĵo, kombinita kun la alteco de la glacitavolo, tenas temperaturojn sur la glacitavolo pli malaltaj, kun juliaj averaĝoj inter −12 °C kaj 0 °C.

Somere, la marbordaj regionoj de Gronlando spertas temperaturojn averaĝe nur kelkajn gradojn super frostopunkto en julio, kun iomete pli altaj temperaturoj en la sudo kaj okcidento ol en la nordo kaj oriento. Laŭlonge de la marbordo, temperaturoj estas malhelpataj tro multe varii pro la moderiga influo de la proksima akvo aŭ fandanta flosglacio. Temperaturoj super 20 °C estas maloftaj sed foje okazas en la fora sudo kaj sudokcidentaj marbordaj regionoj.

Eniri

La vilaĝo Kulusuk ĉe la sud-orienta marbordo

Eniri avie

La plej facila maniero atingi tien estas sendube per [Air Greenland kiu flugas de Kopenhago al Kangerlussuaq en okcidenta Gronlando kaj al Narsarsuaq en suda Gronlando.

Gronlando ankaŭ atingeblas de Rejkjaviko per duhora flugo. Du aliaj internaciaj flughavenoj estas en Kulusuk kaj Nuuk.

Transportiĝi

Ne ekzistas trajnoj aŭ vojoj ligantaj la diversajn lokojn en Gronlando, do la solaj manieroj moviĝi estas per boato, aviadilo aŭ helikoptero. Hundosledoj kaj motorsledoj ankaŭ estas uzataj por mallongaj vojaĝoj inter vilaĝoj.

Publika transporto

Vidi

La plej gravaj gronlandaj turismaj cellokoj estas la tradiciaj vilaĝoj kaj simplaj urboj:

• Nuuk
• Qaqortoq
• Kangerlussuaq
• Ilulissat
• Uummannaq
• Qaanaaq
• Tasiilaq

Fari

En Gronlando, vi certe havos la ŝancon provi neforgeseblajn spertojn kiel ekzemple hundosledajn ekskursojn, moskbovajn safarojn, balenobservadon, neĝsledadon, glacimontajn boat-ekskursojn kaj fiŝkaptadon en la glacio.

Komuniki

La vilaĝo Nanortalik vidita de Ravnefjeldet

La gronlanda (kalaallisut), la oficiala lingvo de la lando, estas tiu de la pli loĝata okcidenta marbordo. La orienta dialekto estas iomete malsama. Ambaŭ estas tre malfacilaj lingvoj por lerni, ĉar vortoj estas tre longaj kaj ofte havas "englutitajn" konsonantojn; provu uteqqipugut aŭ Ittoqqortoormiit. Do ne miru se vi ne povas kompreni eĉ unu vorton (krom kajako kaj igluo). Preskaŭ ĉiuj gronlandanoj estas dulingvaj kun la dana, kaj en urbaj areoj kiel Nuuk estas multaj denaskaj parolantoj de la dana. Multaj loĝantoj de Nuuk ankaŭ havas funkcian scion pri la angla, almenaŭ la junuloj. Tamen, angla scipovo en kamparaj areoj kaj vilaĝoj estas malofta, do estas plej bone lerni iom da la dana por esplori ĉi tiujn areojn.

La gronlanda estas sufiĉe malsama ol la inuktitut, la lingvo de la kanadaj inuitoj, kiuj havas similajn historiajn radikojn kun la gronlandanoj, sed malgraŭ tio, la du popoloj malfacile komprenas unu la alian.

Aĉeti

La nacia valuto estas la Dana krono (DKK).

Kiam vi vizitas urbon aŭ vilaĝon, ne timu demandi pri direktoj al butikoj, manĝejoj aŭ lokoj por dormi, eĉ se vi pensas, ke eble ne ekzistas tiaj. Plej multaj lokoj (eĉ Nuuk) estas sufiĉe malgrandaj por ke ĉiuj sciu, kie ĉio estas, kaj tial neniu zorgis pri meti ŝildon. Ne surpriziĝu, se vi trovos plene ekipitan superbazaron ene de griza fabrikeca konstruaĵo meze de nenie.

Manĝi

Manĝi balenviandon estas ofta en Gronlando.

Greenpeace antaŭe kondamnis la balenĉasadon de la lokanoj; tamen, komprenante, ke ĉi tiu agado estas esenca por ilia supervivo, kaj ne nura "kaprico", kiel ĝi povus ŝajni al eŭropanoj aŭ nordamerikanoj, la konata mediprotekta organizaĵo forlasis sian proteston kontraŭ balenĉasado, kondiĉe ke ĝi okazas nur en malgrandaj kvantoj kaj dum certaj limigitaj periodoj de la jaro.

Trinki

Loĝi

Sekureco

Gronlando estas ĝenerale konsiderata sekura loko por viziti. La krimfrekvenco estas malalta, kaj ekzistas forta sento de komunumo en la lando. Tamen, kiel ĉe iu ajn celloko, ĉiam estas bona ideo preni antaŭzorgojn por certigi vian sekurecon dum vojaĝado. Ekzemple, atentu vian ĉirkaŭaĵon, restu en bone loĝataj kaj bone lumigitaj areoj nokte, kaj gardu viajn valoraĵojn sekuraj. Ankaŭ estas bona ideo konatiĝi kun lokaj leĝoj kaj kutimoj kaj respekti la kulturon kaj tradiciojn de la loko, kiun vi vizitas.

Esperanto