El Vikivojaĝo
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Latio
Latio
(Lazio)
Sudika Castel Gandolfo.jpg
Ĉefurbo Romo
Areo 17 232
Loĝantaro 5 867 000 (2019)

Latio (itale: Lazio, elp. /'Lacjo/) estas regiono de centra Italio, vasta ĉ.17mil km².

Ĝi jam havis similan nomon en la antikveko, latine Latium; fakte la vorto "latino" signifis "loĝanto de Latio" kaj la latina lingvo estis la lingvo de la loĝantoj de Latio (kvankam origine ili loĝis nur en eta parto de la regiono).

Hodiaŭ Latio estas unu el la plej gravaj regionoj de Italio, ĉar en ĝi situas la landa ĉefurbo, Romo.

Urboj[redakti]

En Latio estas nur unu granda urbo, kun pli ol 1 miliono da loĝantoj:

  • Romo (itale Roma), ĉefurbo de Latio kaj de tuta Italio, kaj tre grava celloko por turistoj (kaj pilgrimantoj).

Nur du urboj (sed nur unu komumumo) ekster Romo havas iom pli ol 100mil loĝantoj. Ili estas

  • Latina
  • Ostio (itale Ostia), oficiale parto de la komunumo de Romo

Inter la pli malgrandaj urboj estas menciindaj:

Aliaj cellokoj[redakti]

Kompreni[redakti]

Latio estas en la sudokcidenta parto de centra Italio, de la Tirena Maro ĝis Apeninoj.

Ĝi entenas ĉefe montetojn kaj etajn ebenaĵojn, sed en la orienta parto estas sufiĉe altaj montoj, kun pintoj inter 2000 kaj 2500m (la plej alta pinto estas monto Gorzano, 2458m).

Pluraj montoj kaj montetoj estas kalkoŝtonaj kaj kelkaj entenas viziteblajn grotojn. Gravaj estas ankaŭ montetoj kaj malaltaj montoj vulkandevenaj, ofte entenantaj lagojn, kaj grandajn (Bolsena, Vico, Bracciano) kaj malgrandajn (Martignano, Albano, Nemi).

La sudorienta Latio estas ebenaĵo vasta ĉ. 1000km², antikve marŝa. Apud la marbordo, tiu ebenaĵo entenas pluraj marbordajn lagojn.

Apartenas administre al Latio la insulo Ponza (7km²) kaj kelkaj pluaj apudaj insuletoj.

Historio[redakti]

La antikva historio de Latio estas kunligata ĉefe al du popoloj:

  • Etruskoj, kiuj lasis gravajn postsignojn de sia civilizo en la nordorienta parto de Latio;
  • Italikoj, aro de parencaj hindoeŭropaj triboj kiuj transiris Alpojn ĉ. en la 12-a jarcento a.K. kaj ekloĝis en la orienta kaj suda parto de la itala duoninsulo.

Inter la Italikoj, tre gravas la eta popolo de Latinoj, kiuj ĉ. en 8-a jarcento a.K. fondis Romon. Dum la sekvantaj jarcentoj, Romio (la antikva ŝtato kies ĉefurbo estis Romo) subigis la tutajn latinojn, konkeris la tutan Lation, antaŭ 200 a.K. regis preskaŭ la tutan nuntempan Italion kaj fine estigis vastan imperion ĉirkaŭ Mediteraneo.

Romo kaj pluraj lokoj en Latio entenas multegajn postrestaĵojn de Romio.

(...)

Klimato[redakti]

Eniri[redakti]

Mapo de Latio

Eniri avie[redakti]

Estas du komercaj flughavenoj en Latio, ambaŭ apud Romo:

  • flughaveno Leonardo da Vinci apud Fiumicino (FCO), la ĉefa flughaveno de Romo, sudokcidente
  • flughaveno G.B. Pastine apud Ciampino, sudoriente

Al/de ambaŭ flughavenoj estas oftaj busoj. Al/de la flughaveno de Fiumicino estas ankaŭ oftaj trajnoj.

Eniri trajne[redakti]

Du grandrapidaj fervojoj kunligas Romon

  • norde kun Florenco-Bolonjo (kaj pli norde kun Milano-Torino, Verono, Venecio)
  • sude kun Napolo-Salerno

Aliaj gravaj fervojoj kunligas Romon

  • nordokcidente kun Pizo-Ĝenovo
  • nordoriente kun Peruĝo/Ankono
  • oriente kun Pescara
  • sudoriente kun Apulio per Benevento

Eniri ŝipe[redakti]

Civitavecchia estas sufiĉe grava haveno. Aliaj, pli malgravaj havenoj estas Fiumicino, Ostia, Anzio, Terracina kaj Formia.

Estas pramoj kunligantaj Civitavecchia-n kun Sardinio, Korsiko, Sicilio.

Eniri buse[redakti]

Eniri piede[redakti]

Moviĝi[redakti]

Publika transporto[redakti]

Trajnoj[redakti]

Busoj[redakti]

Ŝipoj[redakti]

Ŝipaj kunligoj ene de Latio estas al la insulo Ponza kaj al ĝia insularo.

Veturi aŭte[redakti]

Bicikli[redakti]

Piediri[redakti]

Vidi[redakti]

Fari[redakti]

Komuniki[redakti]

Aĉeti[redakti]

Vendejaroj[redakti]

Manĝi[redakti]

Tradiciaj manĝaĵoj[redakti]

Vegetarismo kaj veganismo[redakti]

Trinki[redakti]

Alkoholaĵoj[redakti]

Loĝi[redakti]

Esperanta loĝado[redakti]

Kampadejoj[redakti]

Hosteloj[redakti]

Hoteloj[redakti]

Esperanto[redakti]

Lokaj esperantistoj[redakti]

Esperantaj renkontiĝoj[redakti]

Viziti plu[redakti]

Rimarkoj[redakti]


Eksteraj ligiloj[redakti]

skizo
Ĉi tiu artikolo estas ankoraŭ skizo kaj bezonas vian atenton.
Ĝi jam enhavas skizon sed ne multan plian enhavon. Kuraĝu kaj plibonigu ĝin.